π. Πέτρος Πανταζής
Βεβαίως πρόκειται για φανταστικό σενάριο μιας εμπορικής ταινίας, το οποίο όμως ενδογματίζει πίστεις Ανατολικής θρησκευτικής προέλευσης όπως η Μετενσάρκωση. Σύμφωνα με το βιβλίο του μακαριστού πρωτοπρεσβυτέρου Αντωνίου Αλεβιζόπουλου, Μετενσάρκωση ή Ανάσταση ;, κάτι τέτοιο είναι εκτός της Χριστιανικής Πίστεως και άρα μπορεί να χωράει σ’ ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά όχι στη πραγματική ζωή.
Αρχίζοντας λοιπόν με την ταύτιση των όρων Μετ-ενσάρκωση -Avatar μπορούμε να κάνουμε ένα θεολογικό περίπατο παρουσιάζοντας τα πολλά προβλήματα υπαρξιακού χαρακτήρα που εμπεριέχονται στον ορό Avatars -Ενσαρκώσεις "θεϊκών" (εξωγήινων) πλασμάτων σε ανθρώπινα σώματα ή το αντίθετο-που συμβαίνει στο φιλμ μέσω της “Θεάς Τεχνολογίας”!
Η θεολογική υπερακόντιση του όρου Avatar, είναι ο όρος ΕΝΣΑΡΚΏΣΗ, πού εαν απηχηθεί “Μονιστικά” δηλαδή τη πίστη ότι “ΟΛΑ γίνονται Θεός", οδηγεί σε μη Ορθόδοξες δογματικές αντιλήψεις !
Ισχυούν οι θεολογικές ...εξισώσεις:
Κόσμος=Θεός=Πανθεϊσμός!
Απόλυτος Μονισμός= Πανενθεϊσμός!
Δηλαδή η Ενσάρκωση ενός θεϊκού όντος (κατά φύσιν), "εντός" ενός "κτιστού" όντος (κατά το συμβεβηκός- embodying), παράγει ένα άλλο “θεϊκό όν” κατά δόκησιν, το οποίο πλανεύεται στη “Samsara”-τον κόσμο των ψευδών Αισθήσεων, αναζητώντας την εμπειρία της Σάρκας!! Και περιπλανάται δια της Μετ-ενσαρκώσεως, ως "ψυχή"-"πεταλούδα", κινούμενο από τον παγκόσμιο Νόμο του Κάρμα, σε πολλά και ποικίλα, από άποψη ποσότητος, ποιότητος και υπαρκτικής εξελίξεως, ψυχικά, σωματικά, πνευματικά ‘ή υπερφυσικά, ...αστρικά, ενεργειακά κλπ επίπεδα, όντα και Κόσμους, ως ανεκδήλωτη Θεότητα (απρόσωπη δύναμη -Ενέργεια, πχ. Το κινέζικο ‘CHI”! Πάντα ως θηλυκή Θεότητα, ή έστω διφυής του τύπου Yin-Yang, αφού στην ταινία Avatar η φύση λατρεύεται ως Μητέρα θεά που ονομάζεται " Έϊουα " .
Ενώ "Σάρκωση" είναι η κατά τη Χριστιανική θεολογική αντίληψη, πρόσληψη της ουσίας/φύσεως, ενός συγκεκριμένου κτιστού όντος (Ανθρώπου) από τον Υιό, το δεύτερο θείο Πρόσωπο, του Τριαδικού Θεού. Και η δημιουργία ή μάλλον “επαναδημιουργία- "Νέα Κτίση”, κατά τη Χριστιανική αντίληψη, ενός Κτίσματος με θεϊκά χαρακτηριστικά αλλά κτιστή, μη κατά φύσιν, θεϊκή οντότητα, που θεολογικά ορίζεται ως κατά Χάριν θεότης!
Περαιτέρω, με τη χρήση του όρου "Ενσάρκωση" σχετικοποιείται η "καθ' υπόστασιν " ένωση, θείας και κτιστής φύσεως, αποδιδόμενη ως σύγχυση, διαίρεση, δια-χωρισμός, τροπή, αλλαγή, φυρμός.
Αντίθετα στη "Σάρκωση του Χριστού", το κτιστό ενώνεται με το άκτιστο, “Ασυγχύτως, Αδιαιρέτως, Ατρέπτως, Αχωρίστως”, σύμφωνα με τη διατύπωση του δογματικού Όρου της Δ' οικουμενικής Συνόδου!
Βεβαίως μπορεί να γίνει κάποιου είδους "γλωσσικός" συνταυτισμός, των όρων -Σαρκώσεως- Ενσαρκώσεως, μέσω της διπλής διατύπωσης του Όρου της Δ' οικουμενικής Συνόδου!
Δηλαδή ένωση, "εν δύο Φύσεσιν" ισοδυναμεί με ένωση " εκ δύο Φύσεων"!
Αλλά παραμένει το ερώτημα: Συμβολικώς, δηλαδή, αντιαιρετικώς πως θα διαχωριστούν οι δύο έννοιες?
Ακριβώς δηλαδή όπως συνέβη με τους όρους "Ομοούσιος - Ομοιούσιος" στο Ιερό Σύμβολο!
Περί του οποίου οι Πατέρες Μ. Βασίλειος και Γρηγόριος Θεολόγος εξήγησαν την απορία : Γιατί ο όρος Ομοούσιος ΔΕΝ αναφέρεται στην ΑΓΊΑ Γραφή? Το περίφημο "άγραφον"! Θεολογούντες ότι: "Εάν υπάρχει ταύτισης Πίστεως, μπορεί να υπάρξει σχετικότητα στη υιοθέτηση ενός γλωσσικού όρου από γραμματική άποψη"!
Δηλαδή προτάσσεται η Εκκλησιαστική Ορθόδοξη Πίστη και Εμπειρία! Όχι η Φιλοσοφική Ορολογία!
Γι αυτό μερικοί σύγχρονοι φιλοσοφούντες Ορθόδοξοι θεολόγοι, ταυτίζουν _Σάρκωση - Ενσάρκωση_, τη στιγμή που σε άλλες θρησκείες υπάρχει ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΉ αντίληψη των ίδιων όρων και δημιουργείται σύγχυση!
Μάλιστα επιλέγονται, σαφείς εικονολογικές/σεναριακές επιλογές, με την παρουσίαση “Μητριαρχικής" έμπνευσης σκηνών με "δρώμενα θεραπευτικής ενεργειακής Λατρείας” δίκην Θείας Συμπαντικής Ενέργειας παρμένα, από μυθικές ή μη διηγήσεις πρωτόγονων πολιτισμών Aboriginals και Ινδιάνων. Επίσης ξεκάθαρους “εξελικτικούς συνδέσμους- δεσμούς” με "παραδείσια", σχεδόν μυθολογικά ζώα-πουλιά -όντα του εξωτικού μακρινού/ άγνωστου /δυσπρόσιτου Πλανήτη! Πανδώρα! Μια τέτοια σκηνοθετική επιλογή εντάσσει το φιλμ, στο είδος της "επιστημονικής νεο-μετα-ρομαντικής" κινηματογραφικής Ουτοπίας!
Μέσα σ ένα τέτοιο ουτοπιστικό Σύμπαν που προβάλλει το φιλμ Avatar, τα όρια του τι είναι “Τέχνη”, και τι “Θρησκεία” θα είναι θα είναι πάντοτε συγκεχυμένα. Έτσι ώστε να απογειώνεται η δοτή Ρομαντιστική "ανάγκη" του σύγχρονου, άβουλου "ανθρώπου-θεατή, για Φαντασιακά Ουτοπικά ταξίδια, "δεμένου", μέσα σε μία "σκοτεινή αίθουσα visual entertainment" ή μπροστά στο "Μαγικό καθρέφτη", τη μαύρη "glowing screen", οθόνη του κινητού, "να θρησκεύει διασκεδάζοντας και να διασκεδάζει θρησκεύοντας", υποχείριο ενός αόρατου σκοτεινού "Σκηνοθέτη"!
Υπάρχει προσπάθεια να περάσει ως συνειδητή αρετή, η σχετικά ξεπερασμένη Νew Age "νοσταλγία" για τη παραδείσια “Γαία”, που σύμφωνα με το σενάριο της ταινίας, πέφτει θύμα του "Γήινου απάνθρωπου κατακτητικού Πολιτισμού της Τεχνολογίας της Βίας, της υποβάθμισης του Περιβάλλοντος, της Επενδυτικής Απληστίας του ορυκτού πλούτου , που μπορεί, μέσω τέτοιας να ξεπεραστεί μόνο με την Ινδουιστική-Βουδιστική-Ενεργειακή-Μονιστική” αντίληψη περί Κόσμου, Ανθρώπου, Θεού.
Αρα είναι σημαντική επικοινωνιακή παράμετρος, η χρήση εξωπραγματικής κοσμολογικής ερμηνείας, του Κόσμου μας, μέσω της 7ης Τέχνης, εν προκειμένω, με στόχο τη μεταλλαγή του φιλοσοφικό/θρησκευτικού Χριστιανικού “Παραδείγματος”, σε Μεταμοντέρνο ονειρικό ή εφιαλτικό, πάντως Ρομαντιστικό, ζωντανό Σύμπαν. Αυτό εξαρτάται από το “πνεύμα“ του καλλιτέχνη σκηνοθέτη Τζέιμς Κάμερον, που επιχειρεί να "αντικαταστήσει", την παραδοσιακή Πίστη του Χριστιανού ανθρώπου, για τον Θεό, την Κτίση, το Σύμπαν, (ο ψηφιακός όρος είναι “εγκαταστήσει", "install”), με μια αναβαθμισμένη νεοεποχιακή, ολιστική "επιστημονική" αντίληψη, το Μeta-verse!
Δηλαδή το Avatar μας προτείνει άλλη “Πίστη”! Μέσω της δύναμης της κινηματογραφικής εικόνας!
Avatar σημαίνει “Μετ-ενσάρκωση”, την οποία βλέπουμε να αντικαθιστά όλο και πιο πολύ το εως τώρα κρατούν πρότυπο της εν Χριστώ ανθρώπινης υπόστασης, με το που “εγκαθίσταται” δίκην android ψηφιακής εφαρμογής, στις κινητές οθόνες και στα μυαλά μας, τον Μετ-άνθρωπο!