Η παρούσα μελέτη πραγματεύεται τη σχέση της θεολογίας του Πλήθωνος με τη χριστιανική πατερική θεολογία. Φωτίζει την πληθωνική θεολογία όπως αυτή δομείται, εκφράζεται και λειτουργεί, κι ύστερα μέσα από τη σύγκρισή της με τις αντιλήψεις των Πατέρων της Ανατολικής Εκκλησίας, αναδεικνύει τόσο τις ενδεχόμενες ομοιότητες όσο και τις θεμελιώδεις διαφορές. Ο Πλήθων κατασκεύασε ένα θεολογικό και ταυτόχρονα οντολογικό σύστημα με σκοπό τη μεταφυσική θεμελίωση του πολιτικού και κοινωνικού συστήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, επεχείρησε να θέσει τις ιδρυτικές αρχές μιας νέας πολιτείας. Οι αρχές αυτές πηγάζουν και βασίζονται στη δική του αντίληψη περί του θείου. Η ελληνική φιλοσοφία εμπιστεύεται τον ανθρώπινο νου ενώ ο χριστιανισμός την υπακοή στην ανεξερεύνητη βούληση του απρόσιτου γνωσιολογικά Θεού. Η θεολογία του Πλήθωνος, πλατωνικής και νεοπλατωνικής έμπνευσης, με στοιχεία στωικά αλλά και επιρροές από τον ζωροαστρισμό, εμφανίζεται με το ένδυμα μιας αρχαίας κοσμογονίας κι έτσι μονοθεϊσμός και πολυθεϊσμός συναντώνται κάτω από μια θεώρηση ιεραρχικής κλιμάκωσης των όντων. Το σύμπαν αποτελεί έμμεσο δημιούργημα του υπερκόσμιου Δία, ο οποίος είναι η πρωταρχική αιτία και δημιουργεί εμμέσως δια του Ποσειδώνα –Νου. Στη χριστιανική-πατερική θεολογία ο Θεός είναι επίσης υπερκόσμιος, όμως ο κόσμος δεν είναι φύσις αλλά κτίσις, δηλαδή άμεση και ex nihilo δημιουργία του κτιστού από τον άκτιστο Θεό. Ο άνθρωπος, «φύσις σύνθετος» κατά τον Πλήθωνα, αποτελεί σύνδεσμο, μεθόριον και γέφυρα του νοητού και του αισθητού κόσμου, του αθάνατου δηλαδή και του θνητού μέρους της φύσης. Γίνεται έτσι ο άνθρωπος ως μεθόριον, μια σύνδεση με το «θείο». Η αντίληψη του Γεμιστού για τον άνθρωπο ως μεθόριον, περιλαμβάνει αιωνιότητα της ψυχής και προς τις δύο κατευθύνσεις, του παρελθόντος και του μέλλοντος. Αλλά και ο χριστιανισμός θεωρεί τον άνθρωπο μεθόριον, όμως δέχεται την αιωνιότητα της ψυχής, μόνο σε μια κατεύθυνση, αυτή του μέλλοντος. Η ειμαρμένη, οδηγεί τον Πλήθωνα σε μια αντίληψη για την έννοια της ελευθερίας ως συμβατής με την έννοια της ανάγκης. Όπλο της είναι ο λογισμός, κι όχι η μοιρολατρία και η εγκατάλειψη του ανθρώπου στη θεία πρόνοια. Η θεία πρόνοια στον Πλήθωνα υπάρχει αλλά δεν είναι θεία χάρη. Η τελευταία είναι βασικό χαρακτηριστικό του χριστιανικού θεού, που επεμβαίνει και αναστέλλει τους νόμους, κι έτσι τίποτα δεν είναι δέσμιο της αρχής και των νόμων του.Και τα δύο θεολογικά συστήματα αποκλείουν τη θεϊκή προέλευση του κακού και διακηρύττουν ότι οι θεοί δεν ενέχονται γι’αυτό. Για τον Πλήθωνα, πηγή του κακού είναι η ανάγκη που αντιμάχεται απελπιστικά τον Νου, ενώ για τη χριστιανική θεολογία, το κακό υφίσταται ως απουσία του θελήματος του Θεού.Ο Πλήθων, μακριά από τη χριστιανική πατερική παράδοση, οδηγεί με τις θεωρήσεις του στην πλήρη άρνηση του χριστιανικού δόγματος και πνεύματος, η δε θεολογία του, βαθειά ελληνική, φιλοσοφική, πολιτική γιαυτό και ηθική, σηματοδοτεί έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας και νοηματοδότησης της ζωής.