Ο Βαρλαάμ από την Καλαβρία αποτελεί μία σημαντική προσωπικότητα που έζησε στη Δύση και στην Ανατολή στα μισά περίπου του 14ου αιώνα, η διδασκαλία και, γενικότερα, η δράση του οποίου έχει προκαλέσει διαχρονικά έντονο ενδιαφέρον. Αν και έχουν γραφεί πολλές και ενδιαφέρουσες μελέτες σχετικά με τη θεολογική και φιλοσοφική διδασκαλία του, υπάρχουν, ακόμα, ζητήματα που χρήζουν περεταίρω διερεύνησης. Ένα από αυτά τα ζητήματα έχει να κάνει με την πνευματολογική διδασκαλία του. Αντικείμενο έρευνας της παρούσας διατριβής δεν είναι η θεολογική ή η φιλοσοφική διδασκαλία του Βαρλαάμ γενικότερα, αλλά η εξέταση και αποσαφήνιση των θεολογικών και φιλοσοφικών προϋποθέσεων που διαμορφώνουν την πνευματολογία του. Για το λόγο αυτό, και με βάση, κατά προτεραιότητα, τα έργα που ο ίδιος έγραψε, διερευνάται ο τρόπος που χρησιμοποιεί τις θεολογικές και φιλοσοφικές πηγές του, η αντιλατινική μέθοδος που υιοθετεί, καθώς και οι προϋποθέσεις και τα κίνητρά του κατά τη θεολογική σύγκρουσή του με τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά. Δίχως να επαναλαμβάνονται ήδη γνωστές πληροφορίες, προτείνεται μία νέα ερμηνευτική προσέγγιση της πνευματολογίας του Βαρλαάμ. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται, εκτός των άλλων, με την αποσαφήνιση της θέσης του για τη χρήση της φιλοσοφίας στη θεολογία και με την εξέταση των ιστορικών συνθηκών και παραγόντων που επηρεάζουν τη σκέψη και τη δράση του στον εκκλησιαστικό διάλογο Ανατολής και Δύσης και στην Α φάση των Ησυχαστικών ερίδων.