Το ιερό τετραγράμματο και η πρόσληψή του στη μεσαιωνική γραμματεία: μελέτη στη μεταφραστική απόδοση της εβραϊκής θεωνυμίας με έμφαση σε δύο βιβλικές μεταφράσεις

Η διδακτορική διατριβή με τίτλο «Το ιερό Τετραγράμματο και η πρόσληψή του στη μεσαιωνική γραμματεία: Μελέτη στη μεταφραστική απόδοση της εβραϊκής θεωνυμίας με έμφαση σε δύο βιβλικές μεταφράσεις» εστιάζει σε δύο ελληνικές βιβλικές μεταφράσεις της ύστερης μεσαιωνικής περιόδου και των απαρχών της Αναγέννησης, οι οποίες πρόσφατα έχουν αρχίσει να μελετώνται σε μεγαλύτερο βάθος. Πρόκειται για την Graecus Venetus (τέλη 14ου αιώνα, GrVen) και την Πολύγλωττο Πεντάτευχο της Κωνσταντινούπολης (1547, ΠΠΚ). Η παρουσίαση της μελέτης είναι οργανωμένη σε έξι κεφάλαια. Στο πρώτο γίνεται μια σύντομη εισαγωγική παρουσίαση του θέματος και του σκοπού της εργασίας εντός των ιστορικών, θεολογικών-φιλοσοφικών και βιβλιογραφικών συμφραζομένων. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται μια πιο λεπτομερής παρουσίαση της ως τώρα έρευνας του θέματος καθώς επίσης παρουσιάζεται η σημασία του ονόματος και οι πιθανές σημασιοδοτήσεις του Τετραγράμματου στα σχετιζόμενα περιβάλλοντα της αρχαίας Εγγύς Ανατολής. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις ετυμολογίες της Εβραϊκής και της Αραμαϊκής και παρουσιάζονται συγκριτικά με τη Μετάφραση των Εβδομήκοντα καθώς και άλλες ελληνικές βιβλικές μεταφράσεις. Επίσης, δίνεται μια επισκόπηση των διαφόρων τρόπων με τους οποίους υφίσταται το Τετραγράμματο εντός των ελληνικών βιβλικών χειρογράφων. Στο τρίτο κεφάλαιο διερευνώνται οι πιθανοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να σχετίζεται το Τετραγράμματο και οι θεωνυμικές φρασεολογίες του Έξοδος 3:14. Παρουσιάζονται λεπτομέρειες του ζητήματος αυτού καθώς και οι κυριότερες από τις προταθείσες ερμηνευτικές προσεγγίσεις. Αναλύεται η προβληματική της απόδοσης των εβραϊκών ρημάτων hwh/hyh με τα ελληνικά είμαι/γίνομαι. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται με τρόπο εποπτικό οι τρόποι απόδοσης του Έξοδος 3:14 σε όλες τις διαθέσιμες ελληνικές μεταφράσεις. Γίνεται λεπτομερέστερη παρουσίαση της GrVen και της ΠΠΚ και διερευνώνται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που παρουσιάζουν σε σχέση με την χρήση και μεταφραστική απόδοση του Τετραγράμματου καθώς και του Έξοδος 3:14. Προτείνονται εναλλακτικές μεταφραστικές αποδόσεις με βάση τα κειμενικά χαρακτηριστικά που εμφανίζουν αυτές οι μεταφράσεις. Παρουσιάζονται σπάνιες εικόνες των χειρογράφων, εκείνες δε της GrVen κάνουν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους σε όλη τη σχετική διεθνή βιβλιογραφία. Γίνεται σύνθεση όλων των πληροφοριών και εξάγονται συγκριτικά συμπεράσματα. Στο πέμπτο κεφάλαιο μελετάται η απόδοση του ρήματος hyh όπου αυτό απαντάται στην ΠΔ στην ίδια ακριβώς μορφή με αυτή του εδ. Έξοδος 3:14 και εξάγονται κάποια περαιτέρω συμπεράσματα. Παρουσιάζονται συγκριτικά οι αποδόσεις διαφόρων ελληνικών μεταφράσεων πέρα από την GrVen και την ΠΠΚ. Στο έκτο κεφάλαιο συνοψίζονται τα συμπεράσματα και παρουσιάζονται στον αναγνώστη με τρόπο ευανάγνωστο. Ακολουθεί η βιβλιογραφία.