ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Καθηγητού του Πανεπιστημίου Αθηνών

Παραδίδουμε στη δημοσιότητα το κείμενο «Χρονολογικός πίνακας της ζωής και της δράσεως του Μ. Βασιλείου», που στηρίζεται στην ευρύτερη μελέτη μας «Μεγάλου Βασιλείου βιογραφικό σχεδίασμα» (δημοσιευμένη στο νεοσύστατο περιοδικό «Εκκλησία και Θεολογία» 1-1980). Η άχαρη και απαριθμητική μορφή του κειμένου φυσικό είναι να προδιαθέτει αρνητικά τον αναγνώστη. Γνωρίζουμε όμως πολύ καλά σήμερα, που η ανάπτυξη της ιστορικογενετικής μεθόδου έχει επιβάλει — και πολύ ορθά — τους όρους της στην έρευνα του ιστορικού παρελθόντος, ότι σκέψη και πράξη του ανθρώπου βρίσκονται σε απόλυτη συνάρτηση προς το χρόνο στον οποίο εκδηλώνονται. Αυτό ισχύει και για τους Πατέρες και Διδασκάλους της Εκκλησίας, οι οποίοι θεολογούσαν βασικά μόνο εξ αφορμής των συγκεκριμένων καιρικών - ιστορικών προκλήσεων και στο πλαίσιο των ιστορικοκοινωνικών και φιλοσοφικών συνθηκών της εποχής. Η κατανόηση επομένως του Μ. Βασιλείου και ο συσχετισμός του προς τους λοιπούς θεολόγους και εκκλησιαστικούς άνδρες της εποχής γίνονται τόσο ανετότερα, όσο ακριβέστερα και λεπτομερέστερα τον τοποθετούμε στο χρόνο και τον τόπο. Καθώς θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, είναι πολλά τα σημεία του «Πίνακα» που είναι όλως νέα για την επιστήμη ή που συνιστούν διορθώσεις παλαιοτέρων απόψεων.

AΘΕΪΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Δρ ΓΙΑΝΝΗΣ Κ. ΤΣΕΝΤΟΣ

Από την τοποθέτηση της Διακήρυξης στον Whitmarsh

α) Ἡ τοποθέτηση τῆς Διακήρυξης

Στὴ συνέχεια, ἔγραφε: «Ἐπιμελὴς μελέτη ἀφ’ ἑνὸς τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας, ἀφ’ ἑτέρου τῆς νοοτροπίας ποὺ ἐκράτει εἰς τὴν ἀρχαιότητα, καὶ ἐκ τρίτου τῆς νοοτροπίας τῆς ἀποστασίας καὶ τῆς ἀρνήσεως, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἀρχαιότης ὄχι μόνον δὲν εὑρίσκετο εἰς ἀντίθεσιν, ἔστω ἀνεπίγνωτον, πρὸς ὅ,τι κατόπιν ἀπετέλεσε τὴν χριστιανικὴν διδασκαλίαν, ἀλλὰ ἀντιθέτως εἶναι πολὺ πλησιέστερα πρὸς τὸν χριστιανικὸν κόσμον ἰδεῶν καὶ τὴν χριστιανικὴν κοσμοθεωρίαν, παρὰ πρὸς τὸν κόσμον τῆς ἀρνήσεως καὶ τῆς ἀποστασίας.

Παράδεισος και Κόλαση στην Ορθόδοξη Παράδοση

π. Γεώργιος Μεταλληνός

Την Κυριακή της Απόκρεω «μνείαν ποιούμεθα της δευτέρας και αδεκάστου παρουσίας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού». Η φράση «μνείαν ποιούμεθα» του Συναξαρίου βεβαιώνει, ότι η Εκκλησία, ως σώμα Χριστού, βιώνει στη λατρεία της τη Β’ Παρουσία του Χριστού μας ως «γεγονός» και όχι ως κάτι το ιστορικά αναμενόμενο. Και αυτό, διότι με τη Θεία Ευχαριστία μεθιστάμεθα στην ουράνια βασιλεία, στη μεταϊστορία. Σ’ αυτή την προοπτική προσεγγίζεται ορθόδοξα και το θέμα: παράδεισος-κόλαση.

ΣΧΟΛΙΟ ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΣΤΗΝ Β’ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΕΤΡΟΥ

π. Πέτρος Πανταζής

 Αν το ιστορικό παρελθόν επαναλαμβάνεται ως φάρσα τότε η εξέλιξη των επίκαιρων λίαν διχαστικών, για την κοινή γνώμη της πατρίδας μας, κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων, περί την θεσμοθέτηση του πολιτικού “γάμου” των ομοφυλόφιλων, αποτελεί για εμάς ως Έλληνες Χριστιανούς πτώση στο   βάραθρο   μιας ξαφνικής και απρόβλεπτης μεγάλης θεοεγκατάλειψης και καταστροφής, πρώτιστα πνευματικής ! Όπως συνέβη με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204 μετά την οποία η Βασιλεύουσα Πόλις έμεινε άψυχο σκέλεθρο, το κράτος του ελληνορωμαϊκού Βυζαντίου κατατμήθηκε σε αυτόνομες επαρχίες και ουσιαστικά καταλύθηκε, ώστε η Πτώση που επισυνέβη το 1453 να αποτελεί απλώς τη κατάληξη στον πάτο του βάραθρου! Κάθε “Αλωση” ακολουθείται από φρικώδη και αιματηρή Πτώση!

ΤΑ ΛΑΘΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΤΗΣ Κ.Δ ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΑΛΙΑΣ *

π. ΑΛΕΞΙΟΥ ΚΑΡΑΚΑΛΛΙΝΟΥ

  Το «παραδοσιακό» αγγλικό κείμενο: Η μετάφραση και η ερμηνεία του. «Οδόν δε δικαιοσύνης ουκ ήδεισαν, ουδέ ατραπούς αυτών επορεύθησαν» (Ιώβ. 24,13).

Δυστυχώς οι μεταφρασταί του βιβλικού κειμένου της Αγγλικής επίσημης έκδοσης - του King James -, της πιο αποδεκτής από όλες τις Αγγλικές Μεταφράσεις⁷, ήσαν τελείως ξένοι με την πρακτική και την εμπειρία της καρδιακής προσευχής, καθόσον η Δύση είχε αποκοπεί από την Ησυχαστική Παράδοση πριν από αιώνες. Γι’ αυτό το λόγο διάφορες κρίσιμες εκφράσεις σ’ αυτό το κείμενο μεταφράστηκαν στα Αγγλικά είτε ατυχώς είτε λανθασμέ­να, ώστε, εξετάζοντας κανείς το κείμενο στην ολότητά του, να δια­πιστώνει ότι η μετάφραση δεν στηρίζεται καθόλου στις πραγματι­κές λέξεις του αποστόλου Παύλου.

Αφθαρσία σε γλώσσα και αυτί [Άγιος Μηνάς ο Καλλικέλαδος]  

Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλης (+)

 Μία ομάδα προσκυνητών ξεκινήσαμε για την Λέσβο, για να δείξουμε την ευλάβειά μας στον αρχάγγελο Μιχαήλ του Μανταμάδου, στον Άγιο Ραφαήλ, στην Παναγία της Αγιάσου, κλπ. Περά­σαμε και από την I. Μονή Λειμώνος, σπουδαίο μο­ναστήρι που χτίσθηκε τον 16° αιώνα από τον αρχιεπίσκοπο Μηθύμνης άγιο Ιγνάτιο. Μεγάλη εντύπωσι μας προξένησαν τα πλούσια και ποικίλα εκθέματα στο Μουσείο της Μονής.

Στο τμήμα των εκκλησιαστικών κειμηλίων είδαμε μία φορητή εικόνα του Χριστού και της

Η εορτή της Σκηνοπηγίας ως τύπος της χριστιανικής εορτής

Παναγιώτη I. Σκαλτσή

Καθηγητή Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

α) Στην Παλαιά Διαθήκη η Σκηνοπηγία ήταν επταήμερη, γεωργική και χαρμόσυνη εορτή, συνδεδεμένη με την ιστορία της σωτηρίας των Εβραίων ως λαού του Θεού και σπουδαία εσχατολογικά μηνύματα.

«Τη πεντεκαιδεκάτη του μηνός του εβδόμου τούτου εορτή σκηνών επτά ημέρας τω Κυρίω. Και η ημέρα η ογδόη κλητή αγία εσται ημίν … Και εν τη πεντεκαιδεκάτη ημέρα του μηνός του εβδόμου τούτου, όταν συντελέσηται τα γενήματα της γης, εορτάσετε τω Κυρίω επτά ημέρας· τη ημέρα τη πρώτη ανάπαυσις και τη ημέρα τη ογδόη ανάπαυσις … Εν σκηναίς κα­τοικήσετε επτά ημέρας πας ο αυτόχθων εν Ισραήλ κατοικήσει εν σκηναίς, όπως ίδωσιν αι γενεαί υμών, ότι εν σκηναίς κατώκισα τους υιούς Ισραήλ, εν τω εξαγαγείν με αυτούς εκ γης Αιγύπτου· εγώ Κύριος o Θεός υμών(1).

ΟΙ ΕΞΟΡΚΙΣΜΟΙ ΩΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Γ.Ν. ΦΙΛΙΑΣ

Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

   Στη λατρεία της Εκκλησίας, υπό τον όρο «εξορκισμός» (ή επορκισμός) περιγράφεται η αγιαστική  πράξη που έχει σκοπό την απαλλαγή του ανθρώπου από τη δαιμονική επήρεια1 2. Είναι η προσευχή που απευθύνεται στο Θεό για την εκδίωξη του δαίμονα, στην περίπτωση που αυτός κατέχει έναν άνθρωπο η ένα άλλο είδος της δημιουργίας2. Ο «ενεργούμενος από ακάθαρτα πνεύματα» (δηλαδή ο κατεχόμενος από τους δαίμονες) θεραπεύεται με την προσευχή προς το Θεό, αλλά και με τις εξορκιστικές  λέξεις και πράξεις3, οι οποίες έχουν χαρακτήρα επιτιμητικό και προστακτικό4.

ΟΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΜΟΥ ΑΠ’ ΤΟΝ ΠΑΠΑ-ΤΥΧΩΝΑ

Ιερομονάχου Αγαθαγγέλου

 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

   Ο παπα-Τύχων —κατά κόσμον Τιμόθεος Γολεγκώφ— γεννήθηκε στο χωριό Νόβαγια Μιχαηλόσκα της Ρωσίας το 1884, από ευλαβείς γονείς, τον Παύλο και την Ελένη. Περιόδευσε περί τα διακόσια ρωσικά μονα­στήρια κι’ επισκέφτηκε το Σινά και την Παλαιστίνη. Στο Άγιον Όρος έζησε εξήντα χρόνια. Κοιμήθηκε στις 10.9.1968.

Αυτά είναι τα στοιχεία της ταυτότητάς του. Όμως αυτός ο τρυφερός βλαστός της αγίας Ρωσίας, ο ευώδης ανθός του Ιερού Άθωνα, έχει κάποια άλλα στοιχεία ελκυστικά, που δεν τον άφησαν να περάση απαρατήρητος απ’ τα χώματά μας. Μάλιστα μας ευχαριστούσε για τη φιλοξενία που του κάναμε. «Ευχαριστώ τους Έλληνες για τη φιλοξε­νία», έλεγε συχνά.

Θερμός λάτρης της Θεοτόκου, άξιος λειτουργός του Υψίστου, —η Θ. Λειτουργία ακριβή χαρά του— άνθρω­πος αγάπης, προσευχής, κατανύξεως, ταπεινώσεως. Ακτήμων, νηστευτής, χαρισματούχος ερημίτης. Εραστής των Ουρανών, το έδειχνε με τη συνεχή μνήμη του Θανά­του, την αμεριμνία και τη χαρά του.

ΔΕΣΙΜΟ ΜΕ ΑΟΡΑΤΑ ΔΕΣΜΑ

Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλης (+)

 Στις διηγήσεις που θα παρουσιάσουμε τώρα θα γευθούμε έντονη την έκπληξι του υπερφυσικού. Θα νοιώσουμε και τι μεγάλη υπόθεσις είναι η ύπαρξις ενός αγίου ανθρώπου. Αυτός με την πνευ­ματική του δύναμι γίνεται αιτία, ώστε πολλοί να πλησιάσουν τον Θεό. Αυτός μπορεί να σώση μία περιοχή από μεγάλο κακό.

Ξεκινούμε με μία αγιασμένη μορφή της Κύπρου.

Ο ενάρετος και λόγιος ασκητής Επιφάνιος, ο κατόπιν επίσκοπος Σαλαμίνας Κύπρου και μεγά­λος πατήρ της Εκκλησίας μας, μαζί με έναν υποτακτικό του, τον Ιωάννη, επήγαν στα Ιεροσόλυμα να προσκυνήσουν τον τίμιο Σταυρό. Κατόπιν βρέθηκαν στα ασκητήρια της Αιγύπτου. Στην πε­ριοχή της Άνω Θηβαΐδος συνάντησαν κάποιο μα­θητή του αγίου Αντωνίου και δεν χόρταιναν να τον ερωτούν για τον θαυμαστό βίο του μεγάλου Οσίου. Στην συνέχεια κατευθύνθηκαν προς την πε­ριοχή της Λεοντοπόλεως. Από πλευράς χρονολο­γικής βρισκόμαστε στα μέσα του 4^ου μ.Χ. αι.

Αθωνικές αναμνήσεις

μοναχός Θεόδωρος Κωνσταμονίτης

Πολλοί πατέρες κρατάνε κομποσχοίνι στην εκκλησία. Ο Γέροντάς μου Ιωακείμ δεν κρατούσε, και άλλοι πατέρες έλεγαν ότι καλά είναι να παρακολουθείς τα λόγια και του διαβαστή, και του ψάλτη, και του ιερέως. Ο ανεψιός μου παπα-Στέφανος, στου Κωνσταμονίτου, μας είπε για τα γεροντάκια ότι ενώ κάθονταν στο στασίδι και νόμιζες ότι κοιμούνται, μόλις κανείς έκανε ένα λάθος, πετάγονταν να τον διορθώσουν και καταλάβαινες ότι παρακολουθούσαν καλά.